Czy zioła mogą naprawdę pomóc w chorobie, zastępując leki z apteki? Cóż, warto sobie przypomnieć, że od tysięcy lat stanowiły cenne i bardzo potrzebne człowiekowi medykamenty. Na jakie zioła, które można zebrać na polskich polach, szczególnie warto zwrócić uwagę? Oto 7 najważniejszych (i moich ulubionych).

Terapia ziołami – co musisz o niej wiedzieć?

Ziołolecznictwo to ogólna nazwa dla terapii prowadzonych za pomocą różnego rodzaju ziół. Wiele ziół ma działanie kompleksowe, czyli wpływa dobroczynnie na cały organizm, inne natomiast łagodzą konkretne dolegliwości. Warto jednak pamiętać o kilku ważnych zasadach: przyjmowanie wszelkich ziół należy konsultować z lekarzem, jeśli chorujemy bądź przyjmujemy leki. Należy też bezwzględnie zapoznać się z działaniem poszczególnych roślin, jak i z możliwymi skutkami ubocznymi (na przykład uczulenie na światło słoneczne). Warto też upewnić się, że rośliny, jakie wykorzystujemy w terapii, pochodzą z terenu niepryskanego chemikaliami oraz nie zbierać ziół w okolicach ruchliwych dróg, gdzie często poruszają się samochody. Jak wykorzystać zioła i jakie będą najlepsze? Oto kilka polskich roślin, które powinny się znaleźć w Twojej domowej apteczce!

1. HEBARTA Z RUMIANKU Allnature | 2. HERBATA ZIOŁOWA Allnature

1. Rumianek

Rumianek jest ceniony przede wszystkim ze względu na olejek eteryczny, cenne źródło soli mineralnych, flawonoidów, związków kumarynowych, kwasów organicznych oraz witaminy C. Działa przeciwgrzybiczo, antybakteryjnie, antyseptycznie. Rumianek jest częstym składnikiem różnego rodzaju łagodzących preparatów do stosowania zewnętrznego – przyspiesza proces gojenia się ran, działa ściągająco, łagodząco na różnego rodzaju oparzenia, podrażnienia czy owrzodzenia. Jest też skuteczny chociażby przy zapaleniu dziąseł czy spojówek. Herbatka z rumianku jest z kolei nieoceniona we wszelkich problemach z żołądkiem, dwunastnicą, chorobą wrzodową. Dodatkowa zaleta rumianku? Ułatwia zasypianie i uspokaja, łagodząc napięcie nerwowe. Rumianek działa łagodnie, jest więc często stosowany u dzieci i osób w podeszłym wieku. 

Kwiatostan rumianku, zrywany tuż pod łebkiem, suszymy i przechowujemy w miejscu zabezpieczonym przed wilgocią. Kwiaty najlepiej zbierać wiosną, w ciepłe i słoneczne dni, w miejscach oddalonych od źródeł zanieczyszczeń (takich jak chociażby drogi szybkiego ruchu). Uważaj, żeby przypadkiem nie pomylić rumianku z rumianem psim, który zawiera silne alergeny kontaktowe!

2. Dziurawiec zwyczajny

Dziurawiec posiada wiele cennych składników, takich jak karotenoidy, rutnę czy olejki eteryczne, ale na uwagę zasługuje przede wszystkim ze względu na hyperycynę, która czyni z niego łagodny, naturalny środek na depresję. Jak mówią specjaliści, wyciągi z dziurawca mają skuteczność porównywalną do standardowych leków antydepresyjnych, jakie stosowane są w kuracji łagodnego i średniego stopnia depresji! Dziurawiec może być też podawany dzieciom, które odczuwają niepokój czy moczą się w nocy. Nalewka lub napar z dziurawca pomaga też odtruwać organizm, zmniejszać stany zapalne żołądka czy zapalenie nerek. Z kolei stosowany zewnętrznie dziurawiec będzie świetny w zmniejszaniu różnego rodzaju owrzodzeń, podskórnych stłuczeń i ropni. Warto pamiętać ,że hyperycyna zwiększa wrażliwość na światło słoneczne, jeśli więc przyjmujesz dziurawiec, staraj się unikać ekspozycji na słońce bądź pamiętaj o wysokich filtrach. 

Dziurawiec kwitnie zazwyczaj od połowy czerwca, a zbiera się go najczęściej do końca lipca czy sierpnia – czyli do momentu kwitnienia. Najlepiej robić to od nowiu do pełni, do południa i wyłącznie w suche dni. Dziurawiec należy trzymać z dala od światła.

3. Mniszek lekarski

Mniszek lekarski to cenne źródło takich składników jak: gorycze, fitosterole, flawonoidy, kumaryny, sole mineralne, witamina C, aminokwasy, białka, kwasy tłuszczowe, lecytyna. Warto zauważyć, że wszystkie części tej rośliny mają inne właściwości. Korzeń wspomaga leczenie żółtaczki. Kwiaty są skuteczne w schorzeniach wątroby, a liście są niezastąpione w leczeniu nerek. Mniszek w dużym stopniu oczyszcza też krew, reguluje poziom cholesterolu, przeciwdziała anemii i szkorbutowi. Napar z mniszka polecany jest na różnego rodzaju kobiece schorzenia: problemy z jajnikami, zapalenie przydatków zakłócenia miesiączkowania. Zewnętrznie mniszek może być stosowany jako remedium na kurzajki, brodawki, piegi, plamy.

Mniszek lekarski kwitnie zazwyczaj od maja do końca sierpnia i jest dosyć popularną rośliną, którą można spotkać niemal wszędzie. Warto zbierać ją tylko tam, gdzie mamy pewność, że nie jest skażona chociażby metalami ciężkimi czy innymi zanieczyszczeniami. Mniszek można spożywać w formie soku lub naparu, ale znakomitym pomysłem jest też dodanie świeżych liści mniszka do sałatki – są w 100% jadalne!

4. Krwawnik pospolity

Krwawnik pospolity ceniony jest przede wszystkim za zdolność do tamowania krwi, również w przypadku krwawień wewnątrz układu pokarmowego. Jest polecany na problemy z miesiączkowaniem, ale też w przypadku uciążliwych objawów menopauzy, upławach czy stanach zapalnych macicy. Jego dobroczynnych właściwości można wymienić jednak znacznie więcej: krwawnik poprawia przemianę materii, działa wiatropędnie, zapobiega kamicy nerkowej i udrażnia drogi moczowe. Wyciąg z mniszka oraz jego świeży sok pobudzają czynność wątroby powodując zwiększenie wydzielania żółci, biorącej udział w rozkładzie tłuszczów. Stosowany zewnętrznie krwawnik łagodnie wybiela i odmładza skórę, jest więc częstym składnikiem kremów pielęgnacyjnych. 

Krwawnik pospolity kwitnie od lipca do późnej jesieni. Zbiera się górną część rośliny (mniej więcej do wysokości 30 cm), a następnie suszy i przechowuje w suchym miejscu.

5. Pokrzywa

Pokrzywa posiada szerokie spektrum cennych składników, w tym mikroelementy (takie jak wapń, magnez, fosfor, żelazo), witamin (C, K i B2, A, C, E i K), flawonoidów, chlorofilu czy choliny. Lista zalet tej rośliny jest naprawdę imponująca – pokrzywa zmniejsza alergie, redukuje stany zapalne, obniża poziom cholesterolu i cukru we krwi, zmniejsza stany zapalne dróg moczowych, leczy kamicę nerkową i różnego rodzaju obrzęki, a do tego może wesprzeć w łagodzeniu przerostu prostaty czy usprawnić pracę trzustki. Pokrzywę uwielbiają też kobiety, bo zbawiennie wpływa na stan włosów, zarówno stosowana w formie herbatki do popijania, jak i zewnętrznej płukanki. Co jeszcze warto wiedzieć o pokrzywie? Zawarte w niej fitoestrogeny mogą zmniejszyć ryzyko niektórych chorób nowotworowych, na przykład raka piersi, jelita i prostaty, a także chorób sercowo-naczyniowych.

Najlepiej pić sok z młodych pędów pokrzywy, a jeśli nie mamy takiej możliwości – wystarczy klasyczny napar. Młode świeże listki najlepiej zrywać w kwietniu i maju i suszyć (powinny mieć ciemnozieloną barwę). Oczywiście, tu również należy zwrócić uwagę na to, żeby pozyskiwać tylko rośliny rosnące poza obszarami narażonymi na opryski czy inne zanieczyszczenia. 

1. KOMPLET DO PARZENIA ZIÓŁ Aliexpress | 2. CERAMICZNE CZARKI Aliexpress | 3. KSIĄŻKA “Zioła i rośliny lecznice” S. Kraczkowska | 4. KSIĄŻKA “Zioła w domowym ogrodzie” dr M. Fijołek

6. Skrzyp polny

Skrzyp pomoże przy różnego rodzaju problemach z nerkami i drogami moczowymi, bo ma działanie moczopędne. Działa przeciwkrwotocznie, przyspiesza gojenie się ran, oparzeń i owrzodzeń, zmniejsza stany zapalne dziąseł i dyskomfort związany z łuszczycą. Zawiera wiele flawonoidów, kwasów organicznych (zwłaszcza krzemionki) oraz takich pierwiastków, jak potas i magnez. Warto zwrócić uwagę na to, że częste, regularne przyjmowanie skrzypu może wiązać się z koniecznością dodatkowej suplementacji witaminą B (ziele to zawiera tak zwaną antywitaminę B1).

Skrzyp polny zbiera się od lipca do sierpnia, najlepiej suszyć go w naturalnej temperaturze poniżej 40 stopni Celsjusza. Można pić go w formie świeżego soku albo odwaru. 

7. Mięta

Mięta to niezastąpione zioło, które w Polsce cieszy się ogromną popularnością. Przede wszystkim świetnie się sprawdza w problemach z trawieniem, takich jak niestrawność, kolka jelitowa, biegunki, wymioty. Mięta wzmaga czynność wydzielniczą żołądka, pobudza wydzielanie soku żołądkowego i żółci w wątrobie, pobudza łaknienie. Co ciekawe, herbatę z mięty powinny też stosować kobiety cierpiące na zaburzenia miesiączkowania. Zewnętrznie miętę stosuje się w płukankach do gardła, kąpielach na liszaje, maściach na bóle migrenowe i reumatyczne. Ważne – olejku miętowego nie można przyjmować doustnie, zawsze należy go rozcieńczać z olejem bazowym! Mięta genialnie odświeża, może być więc stosowana do różnych płukanek do ust, jako składnik past do zębów czy maści na bóle mięśniowe.

Mięta kwitnie od czerwca do końca sierpnia, najlepiej zbierać jej liście w miesiącach letnich i suszyć w przewiewnym miejscu, układając cienkimi warstwami, żeby nie doprowadzić do zapleśnienia rośliny. 

(W TYM MIEJSCU DUŻY WIDGET)

Przeczytaj:

P. Machałek „Magia polskich ziół”